बैतडी – पाण्डवकालीन ऐतिहासिक मान्यता बोकेको पञ्चदेवल शिव धाम सप्तदेवल मन्दिर परिसरमा फेला परेका महत्वपूर्ण सम्पदाहरू हाल संरक्षण र व्यवस्थापनको अभावमा धर्मशालामा अलपत्र अवस्थामा रहेका छन्। नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक समितिले समेत समावेश गरेको यस स्थलमा ढाल, तरवार, आम्खोरा, गग्री, माटोका भाँडाकुँडा, धान तथा सुन–चाँदीजस्ता बहुमूल्य सामग्री भेटिएका हुन्।
स्थानीय समाजसेवी ईश्वरीदत्त भट्टका अनुसार आम्खोरामा भेटिएका धान मुसाले खान थालेका छन् भने अन्य सम्पदाहरू सुरक्षित भए पनि उचित व्यवस्थापनको कमीले जोखिममा छन्।
यद्यपि पुरातत्व विभागले मन्दिरलाई ‘क’ वर्गमा सूचीकृत गरी संरक्षण सूचीमा राखेको भए पनि व्यवहारमा आवश्यक संरक्षण, मर्मत तथा अनुसन्धानमा चासो नदिइएको स्थानीयको गुनासो छ।
विशेषज्ञहरूले तत्काल वैज्ञानिक अनुसन्धान, अभिलेखीकरण, दीर्घकालीन संरक्षण र सुरक्षा सुनिश्चित गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याएका छन्। साथै संग्रहालय वा पुस्तकालय स्थापना गरी सम्पदाको प्रदर्शन तथा संरक्षण गर्नुपर्ने र स्थानीय, प्रदेश तथा संघीय सरकारबीच सहकार्य गरी पञ्चदेवल शिव धामलाई विश्वसनीय सम्पदा स्थलका रूपमा विकास गर्नुपर्ने माग पनि बढेको छ।
शिखर शैलीमा निर्मित पञ्चदेवल शिव धाम सप्तदेवल धार्मिक, सांस्कृतिक र ऐतिहासिक दृष्टिले अद्वितीय सम्पदा मानिन्छ। यसको संरक्षण सम्पूर्ण स्थानीय, प्रदेश तथा राष्ट्रकै साझा दायित्व हो।
