बैतडी – बैतडीको पाटन नगरपालिका–३ स्थित बनारसी धाम विश्वनाथ ज्योतिर्लिङ्ग मन्दिर धार्मिक आस्था मात्र नभई सामाजिक न्याय र सांस्कृतिक समावेशिताको अद्वितीय प्रतीकका रूपमा परिचित छ। परापूर्वकालदेखि दलित पुजारीहरूले यहाँ प्रमुख पुजारीको जिम्मेवारी सम्हाल्दै आएका छन् जुन दक्षिण एसियामै दुर्लभ परम्परा मानिन्छ। तर यति ऐतिहासिक र महत्त्वपूर्ण धरोहरलाई राज्यले उपेक्षा गर्दै आएको गुनासो स्थानीयले गर्दै आएका छन्।
मन्दिरका प्रमुख पुजारी धीरे लुहारका अनुसार बारम्बार निवेदन दिए पनि सरकारका विभिन्न तहले आवश्यक ध्यान दिएको छैन। १८ करोड ८० लाख रुपैयाँको विस्तृत परियोजना प्रतिवेदन (डीपीआर) बने पनि राज्यले जम्मा १२ लाख रुपैयाँ मात्र सहयोग गरेको तथ्यले यसको उपेक्षा प्रष्ट भएको उनले बताए।
मन्दिरमा पुग्ने बाटो र पूर्वाधार अभावले श्रद्धालुहरूलाई ठूलो कठिनाइ भएको छ। सुर्नया नदीमा पुल नहुँदा करिब १० मिनेटमै पुग्न सकिने दूरी पार गर्न दुई घण्टा लाग्ने बाध्यता रहेको छ। धर्मशाला, शौचालय, पर्खाल, बस्ने सुविधा जस्ता आधारभूत पूर्वाधार अभावले धार्मिक पर्यटन प्रभावित भएको छ।
महाराजा मानुक चन्द र तत्कालीन राजगुरु बिरभद्र पन्तको पालादेखि सुरु भएको यो परम्परा निरन्तर रहँदै आएको छ। भारतको कुमाउ, गढवाल, नैनीतालदेखि पञ्जाबसम्मका श्रद्धालुहरू यहाँ पूजाआजा गर्न आउने गरेका छन्। तर राज्यको प्राथमिकता अभावका कारण यति ऐतिहासिक र धार्मिक महत्व बोकेको मन्दिर ओझेलमा परेको स्थानीयको भनाइ छ।
यसैबीच संस्कारशिराेमणि ज्योतिषाचार्य पण्डित गणेश प्रसाद पन्त पञ्चाङ्गकार श्री बनारसीधाम विश्वनाथ ज्योतिर्लिङ्ग मन्दिर का पिठाधिश्वर धार्मिक प्रबक्ता तथा कोषाध्यक्ष साथै अन्तर्राष्ट्रियब्राह्मण सङ्गठन नेपाल बैतडी जिल्ला सयोजक नेपाल ज्योतिषी परिषद केन्द्रिय आजिबन शदस्य तथा जिल्ला सयोजक राष्ट्रिय धर्मसभा नेपाल बैतडी जिल्ला सयोजकले दैलेख कर्णाली टेलिभिजनसँग कुरा गर्दै बनारसी धामको ऐतिहासिक, धार्मिक र सामाजिक महत्वबारे जानकारी दिनुभयो। उहाँका अनुसार यो धाम दलित र ब्राह्मण समुदायबीचको सहअस्तित्व र समानताको अद्वितीय प्रतीक हो।
पन्तले मन्दिर संरक्षणमा राज्यको ध्यान न्यून रहेको उल्लेख गर्दै १८ करोडको डीपीआर बने पनि सरकारको सहयोग १२ लाखमै सीमित भएको तथ्य सार्वजनिक गर्नुभयो। पुल, पूर्वाधार र प्रचार–प्रसारको अभावले मन्दिर उपेक्षामा परेको भन्दै उहाँले धार्मिक पर्यटनलाई प्रवर्द्धन गर्न तुरुन्त पहल गर्न सरकारसँग आग्रह गर्नुभयो।
