धर्मबाट समानताको क्रान्ति बैतडीका गणेशप्रसाद पन्तको २६ वर्षे अभियान अब देशभर १७७ गुरु सहभागी

बैतडी — सुदूरपश्चिम नेपालको बैतडी जिल्ला पाटन नगरपालिका–८ खोडपे जसुलीखालीका संस्कारशिरोमणि ज्योतिषाचार्य वेदाचार्य वास्तुविद तथा पञ्चाङ्गकार गणेशप्रसाद पन्तले विगत २६ वर्षदेखि दलित समुदायका घर–घरमा वैदिक संस्कार सञ्चालन गर्दै आएका छन्। समाजमा गहिरो रूपमा जरा गाडेको जातीय विभेद र अछुततालाई चुनौती दिँदै पन्तले धर्मको माध्यमबाट समानताको सन्देश फैलाउँदै आएका छन्।

पन्तका अनुसार यो यात्रामा उनले अनेकौं धम्की,अपमान र बहिष्कारको सामना गर्नुपरेको छ।मलाई धेरै पटक ज्यान मार्ने धम्की दिइयो तर मैले दलित समुदायको परम्परा अन्त्य हुन दिएँ छैन पन्त भन्छन् धर्मकै माध्यमबाट समाजलाई साँचो समानताको बाटोमा डोऱ्याउन सकिन्छ भन्ने मेरो दृढ विश्वास हो।

विगत २६ वर्षमा उनले दलित बस्तीमा १,१४७ भन्दा बढी वैदिक संस्कार सञ्चालन गरिसकेका छन्। जसअन्तर्गत २९ साप्ताहिक नवाह पूजा, १३ शिवपुराण पारायण, ६१ लघु रुद्राभिषेक, सत्यनारायण कथा, ग्रहशान्ति अनुष्ठान, शतचण्डी यज्ञ, अखण्ड रामायण पारायण लगायतका धार्मिक कार्यक्रमहरू समावेश छन्। उनले दलित समुदायभित्र नामकरण, व्रतबन्ध, विवाह, गृहप्रवेश, वास्तु पूजा लगायतका कार्यहरू समेत गराउँदै आएका छन्।

धर्म र समानताको यात्रामा पन्तले पहिलोपटक आचार्य कृष्ण दमाईसहित कारीगर समुदायका १४७ जनालाई वैदिक संस्कारअनुसार पवित्र धागो (जनै) लगाएर दीक्षित गराएका थिए। उनका अनुसार शास्त्रमा कतै पनि जात, लिङ्ग वा वर्गको आधारमा विभेदको व्यवस्था छैन।छाउपडी प्रथा र जातीय विभाजन शास्त्रीय होइन सामाजिक कुरीति हो पन्तको भनाइ छ धार्मिक नेताहरूले यसलाई अन्त्य गर्न अगाडि आउनै पर्छ।

पन्त दलित बस्तीमा पूजा गर्न र त्यहाँको परिवारसँगै खाना खान पनि जान्छन्। उनी भन्छन् वेदको ज्ञान सबैका लागि हो कुनै जातको लागि मात्र होइन।उनका अनुसार दलित समुदायभित्र पनि देखिने आन्तरिक विभाजन हटाउन शिक्षा र वेदमार्ग आवश्यक छ।

५७५ भन्दा बढी यजमान संरक्षकहरूले उनलाई त्यागे पनि पन्त आफ्नो बाटोबाट विचलित भएका छैनन्। सामाजिक सञ्जालमा आलोचना र अपमान सहँदै उनले अझ सशक्त रूपमा धार्मिक समावेशिताको अभियान अघि बढाइरहेका छन्।

हाल पन्त प्रसिद्ध श्री बनारसिधाम विश्वनाथ ज्योतिर्लिंग मन्दिरका पीठाधीश्वर, धार्मिक प्रवक्ता, कोषाध्यक्ष र मुख्य पुजारी हुन्। उनी प्रत्येक हिन्दू घरमा वेद, पुराण, शालिग्राम, तुलसी मठ, शंख–घण्टी र पंचायतन देवताको मूर्ति राख्नुपर्ने अभियानमा छन्।

उनको भनाइमा शास्त्र अनुसार पुरुष र स्त्री मात्र मानवताको वर्ग हुन् अन्य सबै विभाजन मानव मनको सिर्जना हुन्।उनले मनुस्मृतिजस्ता ग्रन्थहरूलाई समयअनुसार संशोधन गर्न आवश्यक रहेको बताउँछन्।

भारतको गोर्खापत्र सन्देश, बंगलादेशका मिडियाहरू र अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूमा समेत हाल पन्तको काम प्रशंसित बनेको छ। अब यो अभियानमा उनी एक्लो छैनन् हाल साहित्याचार्य कृष्ण बहादुर दमाई, गायात्रीविद बलराम धामी, आचार्य मदन शर्मा शास्त्री, वैदिक पुरोहित सुरेश पार्की, सनातनी आर्यलगायत थुप्रै ब्राह्मणहरूले साथ दिएका छन्।

दलित र गैरदलित दुवै समुदायको संयुक्त प्रयासमा आधारित यो आन्दोलन धार्मिक समानता र सामाजिक एकताको नयाँ अध्याय बन्दै गएको छ। अहिले यो अभियान सुदूरपश्चिमका ११ जना र देशभरका १७७ जना गुरुहरूसम्म फैलिएको छ जसमा ६५ प्रतिशत शिल्पकार, ७ प्रतिशत वैश्य, ११ प्रतिशत क्षेत्री, ९ प्रतिशत ठकुरी, ८ प्रतिशत ब्राह्मण र बाँकी अन्य समुदायका प्रतिनिधिहरू छन्।  

अब सबै मिलेर गणेशप्रसाद पन्तले सुरु गरेको धार्मिक समावेशिताको बाटोमा अघि बढ्दै समानता र सहअस्तित्वको नयाँ युग लेखिँदैछ।